Viêm quanh khớp vai gây đau nhức, hạn chế vận động. Lương y Nguyễn Thành Danh chia sẻ cách chữa hiệu quả bằng Đông y kết hợp vật lý trị liệu, giúp giảm đau và phục hồi khớp vai an toàn.

1. Viêm quanh khớp vai là gì và vì sao dễ mắc?

Trong thực hành lâm sàng, tôi gặp khá nhiều bệnh nhân đến khám vì cánh tay đau, không nhấc lên nổi, nhất là khi mặc áo hoặc chải đầu. Nhiều người nghĩ đó là “thoái hóa vai” hay “trật khớp nhẹ”, nhưng thật ra đây là viêm quanh khớp vai – tình trạng viêm ở các phần mềm quanh khớp như gân, cơ, dây chằng và bao khớp. Bệnh này tuy không nguy hiểm tính mạng nhưng lại khiến người bệnh mất dần khả năng vận động và chịu đựng những cơn đau dai dẳng, nhất là về đêm

Thực tế, tỷ lệ người mắc bệnh ở Việt Nam chiếm khoảng 2% dân số và thường gặp ở người ngoài 50 tuổi, người làm việc nặng, hoặc đã từng chấn thương vai. Đông y cho rằng nguyên nhân sâu xa là do phong – hàn – thấp xâm nhập khiến khí huyết ứ trệ, gân cơ co cứng và gây đau. Còn theo Tây y, bệnh hình thành khi gân cơ quanh vai bị viêm, thoái hóa hoặc đứt vi thể, dẫn đến các thể bệnh như thể đau vai cấp, thể đông cứng hoặc thể giả liệt khớp vai.

2. Dấu hiệu nhận biết sớm bệnh viêm quanh khớp vai

Triệu chứng của viêm quanh khớp vai rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khớp khác, vì vậy người bệnh thường chủ quan cho đến khi cơn đau trở nên trầm trọng. Giai đoạn đầu, cơn đau thường âm ỉ, chỉ xuất hiện khi cử động. Về sau, đau tăng mạnh, lan từ vai xuống cánh tay, kèm theo cảm giác tê cứng, mất linh hoạt. Trong thể đông cứng, vai gần như bị “đóng băng”, không thể xoay hoặc nâng tay dù có người hỗ trợ.

Một điểm đặc trưng là cơn đau thường dữ dội về đêm, khiến bệnh nhân mất ngủ và dễ cáu gắt. Nếu kéo dài mà không điều trị, khớp vai có thể teo cơ, cứng khớp và ảnh hưởng vĩnh viễn đến khả năng vận động. Vì vậy, việc nhận biết sớm và điều trị đúng cách là yếu tố quyết định trong quá trình phục hồi

3. Nguyên nhân gây viêm quanh khớp vai theo Đông – Tây y

Theo quan điểm Tây y, bệnh thường khởi phát do thoái hóa gân, chấn thương, lắng đọng canxi hoặc rối loạn chuyển hóa. Trong khi đó, Đông y xem đây là hệ quả của sự mất cân bằng khí huyết, cụ thể là phong hàn thấp xâm nhập làm kinh mạch bế tắc, tân dịch ứ trệ. Người làm việc ngoài trời, tắm khuya, hoặc ngồi lâu trong máy lạnh thường dễ bị hơn. Ngoài ra, tuổi cao, bệnh tiểu đường, hoặc rối loạn nội tiết cũng là yếu tố nguy cơ đáng lưu ý.

Điều đáng nói là bệnh không chỉ do một nguyên nhân đơn lẻ. Tôi từng gặp nhiều bệnh nhân là người trẻ, dân văn phòng, không chấn thương rõ ràng, nhưng do ngồi sai tư thế lâu ngày, cộng thêm thiếu vận động khiến cơ quanh vai yếu và dễ viêm. Điều này cho thấy thói quen sinh hoạt đóng vai trò rất lớn trong việc hình thành bệnh

4. Cách chữa viêm quanh khớp vai hiện nay

4.1. Tây y – Giảm đau, kháng viêm, phục hồi vận động

Tây y chủ yếu điều trị triệu chứng bằng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) hoặc tiêm corticoid tại chỗ. Trong trường hợp có lắng đọng canxi hoặc đứt gân, bác sĩ có thể chỉ định nội soi hoặc phẫu thuật nối gân. Bên cạnh đó, vật lý trị liệu được xem là phần không thể thiếu – giúp tăng tuần hoàn máu, giảm co cứng và phục hồi khả năng vận động. Các bài tập như gập, dang, xoay ngoài và duỗi khớp vai đều được áp dụng, nhưng cần có sự hướng dẫn từ kỹ thuật viên để tránh chấn thương thêm

Tuy nhiên, hạn chế của Tây y là hiệu quả giảm đau nhanh nhưng dễ tái phát nếu không kết hợp phục hồi chức năng và điều chỉnh lối sống. Đây chính là điểm mà Đông y có thể hỗ trợ rất tốt.

4.2. Đông y – Điều trị tận gốc, giảm tái phát

Trong Đông y, viêm quanh khớp vai thuộc phạm trù “kiên tý”, tức là chứng đau nhức vùng vai do phong hàn thấp xâm nhập. Mục tiêu điều trị là “khu phong – tán hàn – trừ thấp – hoạt huyết – thông lạc”, giúp giải quyết gốc rễ và phục hồi vận động tự nhiên của vai.

Một số bài thuốc cổ phương thường được ứng dụng như:

• Ma hoàng quế chi thang gia giảm – giúp khu phong trừ thấp, xoa dịu cơn đau mỏi.
• Quyên tý thang gia giảm – có tác dụng bổ khí huyết, thông kinh hoạt lạc.
• Tứ vật đào hồng gia vị – dùng trong trường hợp khí huyết hư, giúp hoạt huyết 

Trong thực tế, nhiều bệnh nhân đáp ứng rất tốt khi kết hợp bài thuốc Đông y với vật lý trị liệu nhẹ nhàng. Việc châm cứu, xoa bóp, cứu ngải cũng giúp thư giãn gân cơ, giảm co cứng vai đáng kể. Điều quan trọng là phải duy trì đều đặn, tránh bỏ dở giữa chừng khi cơn đau giảm.

5. Cách chăm sóc bệnh nhân viêm quanh khớp vai

Việc điều trị sẽ đạt hiệu quả cao hơn nếu người bệnh được chăm sóc đúng cách. Chế độ dinh dưỡng cần ưu tiên thực phẩm giàu Omega-3, vitamin D, canxi và chất chống oxy hóa như cá hồi, bông cải xanh, rau bó xôi, cà rốt, việt quất. Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm chiên rán, thịt đỏ, đồ ngọt và rượu bia để tránh tăng phản ứng viêm.

Trong sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên khởi động kỹ trước khi vận động, tránh mang vác nặng và duy trì các bài tập nhẹ 30-45 phút mỗi ngày. Nếu tập đều đặn 3-6 buổi/tuần, cơ vai sẽ dần linh hoạt trở lại, giảm đau rõ rệt. Ngoài ra, tắm nước ấm, xoa bóp nhẹ, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần lạc quan cũng đóng vai trò hỗ trợ phục hồi hiệu quả

6. Hỗ trợ điều trị bằng thảo dược Đông y

Khi tôi điều trị cho bệnh nhân viêm quanh khớp vai, tôi thường kết hợp thêm thảo dược bổ xương khớp để tăng cường khí huyết và giảm đau tự nhiên. Một trong những lựa chọn phổ biến là Thảo Linh Tiên của Dược Bình Đông, sản phẩm được bào chế từ các vị thuốc như Dây đau xương, Tang thầm, Đỗ trọng, Ngưu tất, Cốt toái bổ… Những thảo dược này giúp bổ can thận, mạnh gân cốt, hoạt huyết tiêu viêm, nhờ đó xoa dịu cơn đau vai, giảm tê mỏi và ngăn ngừa tái phát

Sử dụng đều đặn mỗi ngày, kết hợp cùng chế độ sinh hoạt lành mạnh, người bệnh có thể cải thiện đáng kể tình trạng đau vai sau 2-3 tuần. Điều quan trọng là cần tuân thủ hướng dẫn và không tự ý ngưng thuốc khi mới thấy đỡ.

7. Phòng ngừa tái phát viêm quanh khớp vai

Phòng bệnh luôn dễ hơn chữa. Để tránh tái phát, người bệnh nên tránh thay đổi tư thế đột ngột, không tắm đêm hoặc làm việc trong môi trường lạnh. Khi chơi thể thao, cần khởi động kỹ vùng vai và cánh tay. Ngoài ra, nên duy trì tư thế ngồi đúng, vai thả lỏng khi làm việc lâu với máy tính. Những người lớn tuổi hoặc có bệnh lý nền về xương khớp càng cần kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu viêm

8. Kết luận

Viêm quanh khớp vai là bệnh lý phổ biến nhưng hoàn toàn có thể điều trị và phục hồi nếu phát hiện sớm. Sự kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền giúp bệnh nhân vừa giảm đau nhanh, vừa khôi phục vận động bền vững.

Từ kinh nghiệm hơn 20 năm điều trị bệnh xương khớp, tôi nhận thấy rằng: người kiên trì tập luyện, điều chỉnh thói quen sống và dùng thuốc đúng chỉ định sẽ phục hồi gần như hoàn toàn, không cần phẫu thuật. Còn nếu để bệnh kéo dài, khớp vai có thể cứng hẳn và việc điều trị sẽ rất khó khăn. Vì vậy, khi nhận thấy những dấu hiệu đau nhức hoặc cứng vai, hãy thăm khám sớm để được tư vấn và điều trị đúng hướng.

Thông tin của Lương y Nguyễn Thị Thành Danh

Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh là một chuyên gia y học cổ truyền, đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe phụ nữ và phụ khoa, với hơn 30 năm kinh nghiệm. Bà hiện là cố vấn cho Dược Bình Đông. Bà có chuyên môn về các vấn đề kinh nguyệt và các vấn đề phụ khoa khác.

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.Nguồn Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital