Tê bì chân tay đau mỏi vai gáy là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của nhiều người. Triệu chứng này thường biểu hiện dưới dạng đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội tại vùng vai gáy, kèm theo cảm giác tê rần, châm chích lan ra cánh tay, bàn tay, thậm chí xuống chân và bàn chân. Theo các chuyên gia y tế, đây không phải là một bệnh riêng lẻ mà là dấu hiệu cảnh báo của nhiều vấn đề liên quan đến hệ cơ xương khớp, thần kinh và các yếu tố lối sống. Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông với hơn 20 năm kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp, cho biết rằng triệu chứng này thường xuất phát từ sự mất cân bằng trong cơ thể, nơi khí huyết bị ứ trệ hoặc kinh lạc bị tắc nghẽn, dẫn đến đau mỏi và tê bì. Dựa trên các nghiên cứu y khoa từ các nguồn uy tín như Bệnh viện Vinmec và Tâm Anh, tình trạng này có thể do hai nhóm nguyên nhân chính: bệnh lý liên quan đến hệ thống xương khớp và thần kinh, hoặc do căng cơ, chấn thương từ hoạt động hàng ngày. Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp người bệnh nhận diện sớm và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn kịp thời, tránh biến chứng như yếu cơ, teo cơ hoặc rối loạn vận động lâu dài.

Hình ảnh minh họa triệu chứng đau mỏi vai gáy tê bì chân tay

Triệu chứng đau mỏi vai gáy tê bì chân tay thường xuất hiện ở những người làm việc văn phòng, lao động nặng hoặc người cao tuổi, với tỷ lệ mắc phải lên đến 75% ở nhóm tuổi trên 40 theo dữ liệu từ các bệnh viện chuyên khoa cơ xương khớp. Nó không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến khả năng sinh hoạt, làm việc và nghỉ ngơi. Trong y học cổ truyền, ông Nguyễn Thành Danh giải thích rằng đây là biểu hiện của “phong hàn thấp” xâm nhập, kết hợp với sự suy yếu của tạng phủ, dẫn đến khí huyết không thông. Còn theo y học hiện đại, triệu chứng này thường liên quan đến sự chèn ép dây thần kinh hoặc viêm nhiễm tại cột sống và các khớp. Dù nguyên nhân nào, việc nhận biết sớm qua các dấu hiệu như tê bì tăng về đêm, khi thay đổi thời tiết hoặc sau khi duy trì tư thế cố định lâu, là rất quan trọng để tránh tình trạng mãn tính.

Nguyên nhân bệnh lý

Người bệnh có thể gặp phải tình trạng đau mỏi vai gáy tê bì chân tay khi mắc phải một số bệnh lý liên quan đến hệ cơ xương khớp và thần kinh. Những bệnh này thường tiến triển âm thầm, gây chèn ép rễ thần kinh và dẫn đến các triệu chứng lan tỏa. Dưới đây là các nguyên nhân bệnh lý phổ biến nhất, dựa trên phân tích từ các chuyên gia tại Bệnh viện Tâm Anh và Vinmec:

• Thoái hóa cột sống: Đây là nguyên nhân hàng đầu, xảy ra khi sụn khớp và đốt sống bị bào mòn theo thời gian, dẫn đến cọ xát vào rễ thần kinh. Kết quả là đau nhức lan từ cổ xuống vai gáy, tê bì chân tay, thường nặng hơn về đêm hoặc khi thời tiết thay đổi. Ông Nguyễn Thành Danh nhấn mạnh rằng trong Đông y, thoái hóa cột sống liên quan đến sự suy giảm thận khí, khiến xương khớp thiếu dưỡng chất và dễ bị tổn thương. Theo thống kê, hơn 50% trường hợp tê bì chân tay xuất phát từ thoái hóa cột sống, đặc biệt ở người trên 50 tuổi.
• Thoái hóa đốt sống cổ: Khi đốt sống cổ thoái hóa, các gai xương hình thành và chèn ép dây thần kinh tại vùng vai gáy. Triệu chứng bao gồm đau mỏi dai dẳng, tê rần lan xuống cánh tay, đôi khi kèm theo chóng mặt hoặc đau đầu. Chuyên gia Đông y lưu ý rằng tình trạng này thường do ngồi sai tư thế lâu dài, dẫn đến kinh lạc cổ vai bị tắc nghẽn.
• Thoát vị đĩa đệm cổ: Đĩa đệm giữa các đốt sống bị lệch khỏi vị trí, chèn ép dây thần kinh gần đó. Điều này gây đau cục bộ tại vai gáy, tê bì chân tay, yếu cơ và đau lan theo đường dây thần kinh. Trong các trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc cầm nắm hoặc đi lại. Ông Nguyễn Thành Danh cho biết thoát vị đĩa đệm thường liên quan đến sự mất cân bằng âm dương, với hàn thấp tích tụ gây viêm.
• Thoái hóa khớp: Các khớp bị tổn thương do tuổi tác hoặc lạm dụng, dẫn đến hạn chế vận động và tê bì lan ra cánh tay, bàn chân. Triệu chứng thường kèm theo sưng viêm và cứng khớp vào buổi sáng.
• Viêm đa khớp dạng thấp: Đây là bệnh tự miễn gây viêm nhiễm khớp, dẫn đến tê bì ở cả tay và chân. Bệnh thường ảnh hưởng đến nhiều khớp cùng lúc, gây đau mỏi vai gáy kéo dài và mệt mỏi toàn thân.
• Bệnh lý khác: Bao gồm viêm khớp, vôi hóa cột sống, rối loạn khớp bả vai lồng ngực, rối loạn chức năng thần kinh, viêm bao khớp vai, thậm chí ung thư di căn đến xương. Những bệnh này ít phổ biến hơn nhưng có thể gây tê bì nghiêm trọng nếu không được phát hiện sớm. Ngoài ra, thiếu máu não hoặc rối loạn tuần hoàn cũng góp phần, khiến khí huyết không lưu thông dẫn đến tê rần chân tay.

Minh họa cấu trúc cột sống và thoát vị đĩa đệm gây đau mỏi vai gáy

Những bệnh lý này thường tiến triển chậm nhưng có thể trở nặng nếu không can thiệp, dẫn đến biến chứng như liệt chi hoặc mất khả năng lao động. Theo ông Nguyễn Thành Danh, việc chẩn đoán cần kết hợp giữa y học hiện đại (chụp MRI, X-quang) và Đông y (bắt mạch, xem lưỡi) để xác định chính xác nguyên nhân.

Căng cơ hoặc chấn thương

Không chỉ các bệnh lý mà căng cơ hoặc chấn thương cũng có thể gây ra tình trạng đau mỏi vai gáy tê bì chân tay. Những nguyên nhân này thường liên quan đến hoạt động hàng ngày và có thể khắc phục nếu phát hiện sớm. Cụ thể như sau:

• Căng cơ: Khi cơ vùng cổ vai gáy phải hoạt động liên tục trong thời gian dài, như ngồi máy tính hoặc lái xe, cơ bị kéo căng dẫn đến đau mỏi và tê bì lan ra chân tay. Ông Nguyễn Thành Danh giải thích rằng căng cơ là do khí huyết bị ứ đọng, thường gặp ở dân văn phòng với tỷ lệ lên đến 60%.
• Chấn thương: Xảy ra khi tập luyện sai kỹ thuật, mang vác nặng hoặc tai nạn, gây tổn thương cơ, gân hoặc dây thần kinh. Triệu chứng bao gồm đau nhức vai gáy, cứng cổ, co thắt cơ và tê bì chân tay. Trong Đông y, chấn thương làm tổn thương kinh lạc, dẫn đến phong tà xâm nhập gây tê rần.

Những nguyên nhân này thường tự khỏi nếu nghỉ ngơi, nhưng nếu kéo dài có thể dẫn đến mãn tính.

Các nguyên nhân khác

Ngoài ra, đau mỏi vai gáy tê bì chân tay còn có thể do tuổi tác cao khiến xương khớp suy yếu, tính chất công việc đòi hỏi tư thế cố định, lạm dụng cơ quá mức, thay đổi thời tiết gây co mạch máu, hoặc căng thẳng tinh thần dẫn đến rối loạn thần kinh. Ông Nguyễn Thành Danh khuyên rằng, để xác định chính xác, người bệnh nên thăm khám chuyên gia để tránh tự chẩn đoán sai lầm.

—

Thông tin của Lương y Nguyễn Thị Thành Danh

Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh là một chuyên gia y học cổ truyền, đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe phụ nữ và phụ khoa, với hơn 30 năm kinh nghiệm. Bà hiện là cố vấn cho Dược Bình Đông. Bà có chuyên môn về các vấn đề kinh nguyệt và các vấn đề phụ khoa khác.

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital